Evde rutubet sorunu yaşıyorsanız baş belası. Duvarın dip köşesinden başlayıp arsızca her yeri kaplayan küf yüzünden içinden çıkılmaz hal alır.

Küf sorunu olduğunda kulaktan duyma önerilerle siler, temizler, uğraşırsınız ama nafile. Üç gün temiz kalır, sonra gulyabani gibi gelir. 

Makalemizde rutubet sebeplerini konu başlıkları altında inceleyeceğiz. Nasıl başa çıkılacağına değinip, doğru çözüm yollarını ele alacağız.

Deterjan duvarda küfü temizler mi?

Deterjan veya sirke yüzeydeki küf lekesiniz geçici olarak giderir; ancak sporları yok etmez. Hatta küfün yayılmasına ve hastalığın ilerlemesine bile neden olur.

Rutubetin Zararları

Evde rutubet ve küf sorunu aşağıda üç farklı sorunu meydana getirebilir. 

Rutubetin binaya zararı

Rutubet sadece estetik sorun değildir; betona nüfuz eden nem demir donatıyı korozyona uğratır ve taşıyıcı elemanların ömrünü kısaltır.

Rutubetin sağlığa zararı

Sürekli rutubetli ortamda bulunmak üst solunum hastalıkları ya da eklem ağrılarına sebep olur. Mevcutta var olan astım gibi rahatsızlıkları tetikler. Küflü ortamda bulunan kişilerde kuru öksürük, sık hapşırma gibi sorunlara yol açar. Alerjisi olan, özellikle yaşlı insanlar daha ciddi etkilenir.  

Rutubetin psikolojik zararı

Rutubet yüzünden depreme karşı riskli hale gelen binaları düşündüğünüzde ve sağlık sorunları olduğunda ruhsal yıpranma, endişe gibi olumsuz duygulara yol açarak depresyon oluşturur.

Nem, Rutubet, küf nedir?

Havada bulunan su buharına nem denir. Genellikle alçak rakım denize yakın bölgelerde olur. Rutubet, Su buharının yüzey cisimler üzerinde oluşturduğu ıslaklık olarak tanımlanabilir. Küf ise, nemli ortamda sporla çoğalan bakterinin oluşturduğu mantara halk arasında verilen isimdir.

Küf türleri

Kara küf; Evlerde sıkça görülen ve ciddi sorun çıkartan bir küftür. Sağlık açısından zararlı olan budur. Son derece agresif yapıya sahiptir. Koyu yeşilden siyaha çalan, hızlı çoğalan küftür.

Bir yere dadanıp yayılım gösterdiğinde hastalıklı yerin tamiri oldukça zordur. Genelde tesisat- su kaçaklarında onarım ve bakım ihmalinden kaynaklanır.

Sarı küf; Siyaha göre daha az zararlıdır, yavaş ilerler. Genelde dışta yalıtım olduğunda içten nem alan, havalandırmanın yetersiz kaldığı ortamlarda oluşur. Duvarda yuvarlak küme küme daireli noktalar oluşturur.

Tadilat ile sorun çözülmediğinde zamanla kara küfe dönüşmesi mümkündür. Yeterli havalandırma sirkülasyonu olan ve güneş gören sıcak havalarda kendiliğinden yok olabilir. Ancak size uyarı işareti verir. 

Rutubet nerede olur, Sebepleri nelerdir?

Rutubet sorunu evde banyo, çatı, teras altında kalan odalar ve mutfak tavanlarında görülür. Ayrıca, binaların su basıp havasız kalan ya da yeterince havalandırma yapılmayan giriş-bodrum katlarında rastlanır.

Eski çürümüş su tesisatları, üst kat banyo tuvaletlerin fayans aralarında hasarlı derz olup aşınması, bakım yapılmamış çatılar, kırılan kiremitler, banyoda yetersiz havalandırma olması rutubet ve küf sorununun en temel sebepleri.

Binalarda yan kısımlar ile üstü açık alana bakan katlarda genelde dış etkenler sebep olurken, ara kat dairelerde daha çok tesisat kaynaklı sorunlar yol açar.

Zemin katlarda ise, bazen topraktan gelen nem dışarı atılamadığında rutubete sebep olur.

Rutubet oluşumunda tek neden bunlar değil. Bir çok faktör mevcut, ama mevsimlerinde önemli etkisi var.

Kış ayları iç-dış ısı farkı duvarda yoğunlaşma yapar. Burada oluşan nem, ismine yağmurlama diye tabir ettiğimiz su damlacıkları meydana getirir. Islaklık aylarca betona tutunur. Sürekli tekrarlaması bir kaç yıl sonra rutubet kaynaklı küf sorununa yol açar.

Bu yüzden özellikle kış ayları evde küf problemi artış gösterip pik yapar. Eğer iklimsel olarak nem oranının yüksek olduğu deniz seviyesine yakın şehirde yaşıyorsanız etkisini daha fazla göreceksiniz demektir.

Eski binalarda rutubet ve küf sorunu

Evde Rutubet sorunu varsa, genelde eski binaların inşa edildiği dönemde yapılan teknik hatalar sebebiyle de ortaya çıkıyor. Konu buraya gelmişken biraz ayrıntılı açıklamakta fayda var.  

Çarpık yerleşmenin hız kazandığı yılları hatırlayın. Dönemim koşullarını bilirsiniz. Düşük beton kalitesi ve hatalı işçilik sonucu yıpranmış binalar çıkıyor karşımızda.

Eski binaların diğer sorunu deniz kumu. Asıl mesele deniz kumu olması değil, çekilip gelme şekli. Deniz kumunda deniz suyundan daha çok miktarda tuz bulunur. Kum işlemden geçip arındırma olmadan inşaatlarda kullanıldığında demirde korozyona yol açar.

Demirleri tadilat sırası yakından incelediğinizde aşınıp inceldiğini görebilirsiniz. Bu oldukça ürkütücü durum.

Üstelik iyi elenmeyen kumda kalan midye kabukları yüzünden betonda düzgün sıkışma da olmaz. Göz göz boşluklar zamanla nem çekerek evde rutubet sorunu yaratarak küflenme oluşur.

Her ne olursa olsun, izolasyon en başta doğru şekilde yapılırsa yine uzun yıllar sorun çıkarmadan temiz kalıyor. Fakat yeni yapılarda bile yalıtım eksikliği, yanlış işçilikler, eksik malzeme varsa kısa sürede rutubet sorunlarına yol açıyor.

Öte yandan günümüz binaları teknolojik olarak çok hızlı inşa edildiğini de unutmamak gerek. Yapı içerisinde nem, rutubet dışarı atılamıyor. Müteahhit inşaatı müşteriye hızlı bitirip anahtar teslim verebilmek için çaba sarf ederken, olması gereken aksiyonlar es geçiliyor veya eksik kalıyor.

Tek sorun bunlar değil..

Rutubet sorunu sadece eski binalar, beton, işçilik ya da çürüyen tesisatlar yüzünden olmaz. Yaşanan depremler, titreşimli ağır tadilatlar da yol açar.

Bazen kentsel dönüşümde bitişik bina yıkılırken sizin duvara zarar verebilir. Yıkılıp kaldırılmayan moloz yığınlarının altında biriken sular yan binanın temeline sızar. Yan sıvalar üzerinde oluşan küçük çatlaklardan binanız su alabilir.

Yukarıda eski binaların kaderinden bahsettik. Bu gerçeği hem kentsel dönüşüm yıkımları, hem Kahraman Maraş merkezli deprem enkazlarında yapılan incelemelerde gördük. Bir çok bina aslında deprem yüzünden değil, rutubet sebebiyle korozyana uğrayan yapıların ömrünü bitirmesinden kaynaklandığı ortaya çıkmıştı. 

Rutubet ve küf sorununa kesin çözüm nedir?

Yanlış yolda yürümeyin. Hatalı ve gereksiz ilaç kullanmak sadece hastalığın belirtilerini maskeler ama engellemez. Aksine vücudun diğer organlarına zarar verip tedaviyi imkansız hale getirir. Evde rutubet sorunu varsa, önce sebep olan faktörleri ortadan kaldırın.

1- Yalıtım problemini çözün..

Bina duvarlarına vakti zamanında yalıtım yaptırmak çok önemli. Fakat yüksek maliyet yüzünden dış duvar yerine iç kısma uygulanıyor. Dış tarafı kaderine terk edip içeriye yalıtım yaptırmak su çekip rutubet sorunu oluşmasını engellemez. İçten içe çürümeye devam eder, ama göz görmediği için problem çözüldü sanılır. Yalıtım uygulayın, ama süs (makyaj) olarak değil.

2-Su kaçaklarını önleyin

Çatınızda kiremitleri en son ne zaman aktardınız? Periyodik aralıklarla tadilat yaptırın. Çatıdan sızan sular zeminde birikerek aşağı dairenin tavanlarını mahveder.  

Eğer ara katlarda su kaçağı varsa, genelde üst komşunun hasarlı tesisatından kaynaklıdır. Tesisat boruları çürüyüp çatlamış olabilir.

Su sızıntıları bazen de farklı yerden gelebilir. Suyun Betonda yürüyerek zayıf bulduğu kısımdan sızma ihtimali var. İşin ehli tesisat ustaları bulun. Deneyimli usta önüne gelen her yeri kırıp dökmeden problem olan bölgeyi nokta atışla bulabilir.

Günümüzde gelişmiş elektronik cihazlar sayesinde yer tespit etmek artık daha kolay. Fakat bu cihazlar her zaman doğru sonucu göstermiyor. Deneyimli usta yeri belirlediğinde ameliyata geçer. Anlamayan ustalar olmadık her yeri kırıp dağıtır, evde bir dünya iş çıkartıp gider. Kırma dökme tabi ki olacak ama doğru yerleri..

3- Tadilat bilinci..

Zirveye ulaşmak için çığ riski olmayan anı hesaplayın. Havanın verimli olduğu koşulları bilmeden yola çıkmayın.

Evde küf varsa, tadilat öncesi rutubet sorunu olan bölge iyice kurumuş olmalı. Boya badana yapılırken izolasyonda küf önleyici spreyler, aynı özelliğe sahip boyalar tercih edilmeli.

Kabarıp dökülen sıva çatlakları özenle iyice kazınmalı. Sert çizimle (süpürge sapı) vurarak çıkardığı sese göre içi boşalan yerleri kolayca anlayabilirsiniz. Orası çekiçle boşaltılmalı, harç karıp çimento ile sıva yapılmalı.

Alçı rutubetli yüzeylerde doğru malzeme değildir. Usta seçerken alçı yerine çimento esaslı tamir harcı kullanılmasını talep edin.

Evde tadilat konusunu çok daha derinlemesine ele aldığımız makaleyi BURADAN okuyun.

4-Banyo havalandırma sorununu çözün.

Banyo evde en çok rutubet problemi olan yerdir. Yeterince havalanmıyorsa nemin gideceği yer yoktur. Doğal havalandırma yetersiz kalıyorsa, banyo için aspiratörlü fanlı menfez takmanız fayda sağlayacaktır.

Fanlı menfez modellerini BURADAN inceleyebilirsiniz.

Banyo havalandırması daha detaylı bir konudur,  BANYO HAVALANDIRMASI NASIL OLMALI başlıklı diğer yazımızdan öğrenebilirsiniz.

5- Tavanlarda küf sorununa çözüm

Tavanlarda sürekli kabarma ve dökülme varsa sadece boya çözüm değildir. Kalıcı çözüm için önce nem kaynağını giderin.

Plastik asma tavan:  Küfü örtüp iç yalıtım sağlar, maliyeti yüksektir, ama uzun yıllar kalıcı etki gösterir.

Strafor (EPS) köpük: Bütçe kısıtlıysa ve kronik kara küf varsa sorun gizlemek için çözümdür.

2–3 m² ve üzeri alana yayılmış kronik kara küf varsa, önce profesyonel tespit ve onarım gerektirdiğini unutmayın, kapatma sadece sorunu gizler.

6- Harekete geçin

Rutubet ve küf sorununu ertelemek maliyeti artırır. Küf birkaç metrekareyi geçtiyse onarım daha kapsamlı ve pahalı olur. 

İnsanlarla anlaşmazlık..

Evde rutubet sorunu yaşadığınız dönemler işin en zor kısmı aslında insanlarla uğraşmaktır. Ev sahibi veya komşunuz anlayış gösterip tadilata yanaşmak istemeyebilir. Evi sel götürse çivi çakmanıza izin vermez, sonra komşuluk ilişkileri su kaçırmaya başlar.

Özellikle eski binalarda kentsel dönüşüm planları yapılıyorsa, gereksiz masraf olacağı için büyük çaplı tadilatlara pek girilmiyor, ama gerekli tadilatlara da yanaşılmıyor. Kararsızlık, belirsizlik insanları ikilemde bırakıyor. Sonra küf sorunu ile baş başa kalıyoruz. Kabarıp dökülen sıvalar da cabası.

7- Evde nem yapan şeyleri ortadan kaldırın

Banyoda ve evde nemi artıran küçük alışkanlıkları düzeltin, bunlar büyük fark yaratır.

• Giderleri temiz tutun. Tıkanan gider su birikintisi yapar.

• Islak eşyaları banyoda bırakmayın. Havlu, bornoz, ıslak çamaşır nemi artırır.

• Doğru silikon kullanın. Duş kenarlarında dış cephe için tasarlanmış kaliteli silikon tercih edin.

• İç mekânda çamaşır kurutmayın (mecbur kalırsanız iyi havalandırma sağlayın).

8- Evi düzenli havalandırın 

Kışın bile kısa aralıklarla çapraz havalandırma yapın; nem dışarı daha kolay çıkar. Modern ısıcamlı üst menfez veya sabit hava sirkülasyonu sağlayan menfezler tercih edin.

Bütçe uygunsa nem alıcı (dehumidifier) cihazlar da etkili sonuç verir.

Rutubet sorununa karşı diğer önemli konular

Yeni binaya sahip olmak her şey iyi anlamına gelmez. Hatalı inşaat ve çevresel faktörler varsa su yol bulup yürür.

Eğer cepheden ya da çatıdan eminseniz, o zaman evinizin içindeki nem dışarı çıkmıyor demektir. Bina ısı kaybetmesin diye bazen güçlü yalıtım malzemesi kullanımı buna yol açar. Böylesi durumda havalandırma çok iyi olmalıdır.

Küf üstüne boya yaparsak ne olur?

Küfe sebep olan mantarları boyanın içine hapseder. Fakat boyarken küfteki sporların her yere yayılmasına da yol açar. Etkisi genelde kısa sürelidir. Tamir yapılmadığı sürece kış geldiğinde boyadan eser kalmaz.

Yağlı boya küfü yok eder mi?

Küf sorununa karşı subazlı boyalara göre üstünlüğü var. Fakat kuruma süresi uzundur, kokusu kapalı ortamda 2 haftadan önce çıkmaz. Yağlıboya kapalı alanlarda uzun süre solunması sağlık açısından da zararlı. 

Sobalı evlerde neden rutubet olmaz?

Aslında sobalı evlerde de rutubet sorunu var. İçeride nemi çektiği için sobanın yandığı yerde, boruların veya bacanın geçtiği odalarda rutubet görülmüyor. Fakat evin her yeri aynı sıcaklıkta olmadığı için diğer soğuk kalan odaların duvarında olur. 

Köylerde eski usul taş evler, ahşap ve kerpiç yapılarda doğal malzeme kullanılır. Dolayısı ile pek kolay rutubet olmaz. Olsa bile, genelde küf olarak ahşap kısımlarda su sızdırıp şişme durumunda yaşanabilir.

Günümüz bilgi çağı olsa da; eski ustaların işçiliği, sanatı, kaliteli malzeme kullanımı gerçekten hayranlık uyandırıcı. Günümüzde keşke her şey baştan düzgün yapılsa.

S0NUÇ..

Evde tadilat işlerinin zorluğunu biliyoruz. Rutubet sorunu olduğunda bütçe ya da günlük koşturmaca sebebiyle aksaklık yaşayabilir, işlerde bazen erteleme yapmanız gerekebilir.

Kısaca; sebep ne olursa olsun, günü kurtarmak amaçlı düşünmeyin. Kolları sıvadığınız vakit işleri kalıcı yatırım olarak değerlendirin.